Benim rüyalarım başkalarınınkiyle aynı mı?
Bazıları neredeyse kesinlikle aynı. Bu test, dünya çapında sık anlatılan rüyaların kaçını gördüğünü ve en nadirini gösteriyor. Kanada’da 1.181 üniversite öğrencisiyle yapılan 2003 çalışmasında beşte dördü kovalandığını görmüştü. Japonya, Almanya ve Çin’deki araştırmalar da çok benzer listeler buldu.
Test, Tore Nielsen, Antonio Zadra ve arkadaşlarının kullandığı 55 temalı Tipik Rüyalar Anketi’nden 14 temayı aynı soruyla alıyor: bunu hiç gördün mü, evet mi hayır mı? Dört aile var: kovalamaca, gündelik dramlar, geçmiş ve imkânsız şeyler. Yüz bulut öğrencileri temsil ediyor, her biri %1; cevaptan sonra o rüyayı görenler yanıyor. Sonunda toplamın, yaygın rüyaların sayısı, ortalamayla karşılaştırma, eğlencelik tipin ve en nadir rüyan hakkındaki araştırma bilgisi çıkıyor.
Rüya tabiri değil: araştırma rüyaları sayıyor, şifrelerini çözmüyor; test anlam iddia etmiyor. Tanı veya kişilik testi de değil. Karşılaştırma birinci sınıf öğrencileriyle; daha yaşlı yetişkinler farklı rüyalar hatırlayabilir. Hayır çoğu zaman unutmak demek: bu öğrenciler yaklaşık üç günde bir rüya hatırlıyordu.
Test neleri kapsıyor?
Tek bir şey: yaygın anlatılan rüyaların kaçını gördün ve her biri ne kadar nadir?
Görev
- Tipik Rüyalar Anketi’nden (Nielsen ve arkadaşları, 2003) dört ailede 14 tema: kovalamaca, gündelik dramlar, geçmiş ve imkânsız şeyler
- Rüya başına araştırmadaki gibi tek soru: hiç gördün mü? Hayır veya evete dokun, ya da 1 veya 2’ye bas
- Her cevaptan sonra adanın üstündeki yüz bulut, görenlerin oranını gösterir; her biri 1.181 öğrencinin %1’idir. Her evet yastığının çevresinde dönen bir işaret gönderir
Sonucun
- 14 rüyanın kaçını ve öğrencilerin yarısından fazlasının gördüğü rüyaların kaçını gördüğün
- Araştırmanın verilerinden hesaplanan ortalama öğrenciyle karşılaştırma
- En nadir rüyanın adı, onu paylaşan öğrenci oranı ve nedenleri hakkında bilinenler
- Kaydırılabilir sonuç sayfasında her rüyanın yanında öğrenci oranı
- Yalnızca sayını ve rüya tipini taşıyan paylaşım kartı ile meydan okuma bağlantısı; hangi rüyaları gördüğünü taşımaz
Başlamadan önce
- Yaklaşık iki dakika; ücretsiz, kayıt gerekmez
- Telefonda da bilgisayarda da çalışır; ses isteğe bağlı
- Hafızana göre cevapla: gördüğünden emin değilsen dürüst cevap hayırdır
Yaygın rüyalar hakkında sorular
Bu test ücretsiz mi? Sonucumu görmek için kaydolmam gerekiyor mu?
Evet, ücretsiz ve kayıt yok: hesap, e-posta ya da ödeme gerekmez. Bitirdiğin anda sonucun bu sayfada görünür; hemen paylaşabilir ya da yeniden oynayabilirsin.
En yaygın rüyalar hangileri?
Nielsen ve arkadaşlarının 2003’te 1.181 Kanadalı üniversite öğrencisiyle yaptığı çalışmada 55 tema arasında kovalanmak birinciydi; yaklaşık beşte dördü en az bir kez görmüştü. Düşmek ve okul yakından izliyordu. Çin’in Xi’an kentindeki 2023 araştırmasında da aynı üç tema üstteydi. Diğer sıralama ve oranlar cevapladıkça görünür.
Bu test beni başkalarıyla nasıl karşılaştırıyor?
14 rüyanın her biri için 2003 çalışmasındaki 1.181 öğrencinin görme oranı var. Test evetlerini sayıp bu oranların toplamından bulunan ortalamayla karşılaştırır. Çalışma toplamların dağılımını yayımlamadığı için yüzdelik sıralama yok, yalnızca ortalama karşılaştırması var. Tipin evetlerin toplandığı gruplardan gelir; nadir rüyalar daha ağır basar.
Dünyanın her yerinde aynı rüyalar mı görülüyor?
Büyük ölçüde evet. Griffith, Miyagi ve Tago 1958’de Kentucky ve Tokyo öğrencilerinde çok benzer listeler buldu. Schredl ve arkadaşları 2004’te Almanya’da 444 kişide sıralamanın istikrarlı olduğunu gördü. Çin’in Xi’an kentinde 1.190 sakinle yapılan 2023 araştırmasında da üstte neredeyse aynı temalar vardı. Sayılar örnekleme göre, özellikle nadir rüyalarda değişir.
Neden birçok kişi aynı şeyleri rüyasında görüyor?
Kesin bilen yok; teoriler var. Biri, rüyaların uyanık yaşamdan beslendiğini söyler: okul, son tarihler ve korku neredeyse herkese tanıdık. Antti Revonsuo’nun 2000 tarihli tehdit simülasyonu teorisi, rüyaların tehlikeden kaçmayı prova etmek için evrimleştiğini savunur. Bulgular karışık: 2006’da incelenen 212 tekrarlayan rüyanın üçte ikisinde tehdit vardı, ama rüyayı gören nadiren kaçıyordu.
Test rüyalarımın anlamını söyleyebilir mi?
Hayır. Araştırma insanların hangi rüyaları gördüğünü sayar, anlam çözmez; bu rüyalar için kanıtlanmış sabit anlamlar yok. Test sıklıkları ve araştırmacıların bulduklarını gösterir. Kişilik testi veya tanı değildir; eğlencelik tipin bir isimdir, etiket değil.
Rüyalarımı hatırlamıyorsam ne yapmalıyım?
Hatırlamadığına hayır de; özgün anket de böyleydi. Unutmak normal: 2003 çalışmasındaki öğrenciler ayda yaklaşık 9,6, yani üç günde bir rüya hatırlıyordu. 14 rüyadan hiçbirini hatırlamayanın da kendine ait sonucu olur; başarısızlık puanı almaz.
Kötü rüyalar için doktora gitmeli miyim?
Bu rüyalar, korkutucuları da dahil, normaldir. 2003 çalışmasındaki öğrenciler ayda yaklaşık iki kâbus hatırlıyordu. Kötü rüyalar sıklaşıyor, korkuyla uyandırıyor veya gün boyunca yıpratıyorsa doktorla konuşmaya değer; kâbuslar tedavi edilebilir. NHS ve Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi’nin sleepeducation.org sitesi güvenilir bilgiler sunar.
Rakamlar nereden geliyor
Tüm oranlar Nielsen ve arkadaşlarının (2003) Tablo 1’inden: Kanada’daki üç üniversitede yaş ortalaması 19,8 olan birinci sınıf psikoloji öğrencilerine 55 rüyayı görüp görmedikleri soruldu. Ortalama sayı, 14 oranın toplamıdır. Toplamların dağılımı verilmediğinden yüzdelik sıralama yok. Site kendi oyuncularının verilerini yayımlamaz.
- Nielsen TA, Zadra AL, Simard V, Saucier S, Stenstrom P, Smith C, Kuiken D (2003), Dreaming 13(4), 211–235 — The typical dreams of Canadian university students
- Griffith RM, Miyagi O, Tago A (1958), American Anthropologist 60(6), 1173–1179 — The universality of typical dreams: Japanese vs. Americans
- Schredl M, Ciric P, Götz S, Wittmann L (2004), Journal of Psychology 138(6), 485–494 — Typical dreams: stability and gender differences
- Li Y, Zhang W, Han L, et al. (2023), Sleep Medicine: X 6, 100081 — The relationship between typical dreams and mental health of residents in village-in-city
- Revonsuo A (2000), Behavioral and Brain Sciences 23(6), 877–901 — The reinterpretation of dreams: an evolutionary hypothesis of the function of dreaming
- Zadra A, Desjardins S, Marcotte E (2006), Consciousness and Cognition 15(2), 450–463 — Evolutionary function of dreams: a test of the threat simulation theory in recurrent dreams
- NHS — Gece terörü ve kâbuslar
- Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi, sleepeducation.org — Kâbuslar