Kaç rakamı hatırlayabilirsin?

weirdly accurate.

Kaç rakamı hatırlayabilirsin?

İnsan kaç rakamı aklında tutabilir?

Yetişkinlerin çoğu altı kadar. Bir rakam listesini geri tekrarladığın sayı dizisi testinde (psikolojide rakam uzamı, İngilizcesiyle digit span), Woods ve arkadaşlarının 2011 çalışmasındaki 18–65 yaş arası 763 yetişkin ortalama 6,35 rakamı düz sırayla, 4,61 rakamı ters sırayla tekrarladı; düz uzamların %80’i 5 ile 7 arasındaydı. Bu, George Miller’ın 1956’daki ünlü “yedi, artı eksi iki”sine yakın, ama biraz daha düşük.

Bu test, klasik düz ve ters sayı dizisi görevini bir istasyonun kanatlı tabelasına taşıyor. Rakamlar saniyede iki tane olmak üzere tek tek dönüyor; liste bitince onu bir tuş takımıyla yazıyorsun. Listeler rastgele: hiçbir rakam iki kez gelmiyor ve 4-5 ya da 2-4 gibi kolay sıralar yok. Üç rakamla başlıyorsun ve her doğru liste bir rakam ekliyor; bir hata aynı uzunlukta yeni bir liste getiriyor, ikinci hata o yarıyı bitiriyor. Sonra aynısı ters sırayla, son rakamdan başlayarak. Uzamın, doğru yaptığın en uzun liste; bu sonuç o 763 yetişkinin ortalamasına ve dağılımına uydurulmuş bir çan eğrisine yerleştiriliyor.

Bu bir IQ testi ya da hafıza muayenesi değil. Sayı dizisi, Wechsler ölçekleri gibi klinik test bataryalarındaki alt testlerden biri; ama tek bir alt test IQ puanı vermez ve bu sürüm o ölçeklere göre standartlaştırılmadı. Çalışmadan farkları da var: o yetişkinler rakamları saniyede bir tane duyup sesli tekrarladı ve her uzunlukta iki liste aldı; burada rakamları iki kat hızlı görüp dokunuyorsun ve herhangi bir yerde yapılan iki hata bir yarıyı bitiriyor. Bu yüzden yüzdelik bir tahmin; yorgunluk da onu oynatır: aynı makalede bir kişinin uzamı bir günden ötekine yaklaşık bir rakam değişti.

Test neyi ölçer?

Tek bir şeyi: birkaç saniye boyunca ne kadar uzun bir rakam listesini aklında tutabildiğini, önce düz, sonra ters sırayla.

Görev

  • Düz ve ters sayı dizisi, klasik görevin iki yarısı: listeyi gösterildiği sırayla, sonra sondan başa doğru tekrarla
  • 0–9 rakamlarından oluşan rastgele listeler kanatlı bir tabelada saniyede iki tane olmak üzere tek tek dönüyor; hangi rakamların yan yana gelebileceği Woods ve arkadaşlarının (2011) kurallarına göre
  • 3 rakamla başla, her doğru listeden sonra bir fazlası; düzde en çok 14, terste en çok 12
  • Her yarıda iki hata hakkı: ilki aynı uzunlukta yeni bir liste getirir, ikincisi o yarıyı bitirir

Sonucun

  • Rakam cinsinden düz ve ters uzamın, ve her birinde 18–65 yaş arası 763 yetişkinin (Woods ve ark. 2011) yaklaşık ne kadarını geçtiğin
  • Düz ile ters arasındaki fark, çalışmadaki 1,7 rakamlık ortalama farkın yanında
  • Her liste bir merdivende, kaçırdığın listelerin tekrarı ve her birinde ne tür bir hata yaptığın
  • Karşılaştırma noktaları: aynı makaledeki daha genç gönüllüler (düz 7,4, ters 5,8), Miller’ın yedi artı eksi ikisi, Cowan’ın dört parçası ve uzamını 79’a kadar çalıştıran bir öğrenci
  • Gündelik sayılardan hangilerinin uzamına tek seferde, hangilerinin ancak parça parça sığdığı: 6 haneli bir kod, 10 haneli bir telefon numarası, 16 haneli bir kart numarası
  • Paylaşılabilir bir kart ve bir arkadaşına meydan okuyan bir bağlantı; iki uzamın bağlantının içinde taşınır

Başlamadan önce

  • Yaklaşık iki dakika, ücretsiz, kayıt gerekmez
  • Telefonda da bilgisayarda da çalışır; bilgisayarda rakam tuşları, Backspace ve Enter da kullanılabilir
  • Ses isteğe bağlı: rakamlar okunmaz, gösterilir

Sayı dizisi hakkında sorular

Bu test ücretsiz mi? Sonucumu görmek için kaydolmam gerekiyor mu?

Evet, ücretsiz ve kayıt yok: hesap, e-posta ya da ödeme gerekmez. Bitirdiğin anda sonucun bu sayfada görünür; hemen paylaşabilir ya da yeniden oynayabilirsin.

Kaç rakamı hatırlamak normaldir?

Düz sırada 7 ya da daha fazla rakam, yetişkin ortalamasının üstündedir. Woods ve arkadaşlarının 2011’deki 18–65 yaş arası 763 yetişkinlik örnekleminde ortalama düz uzam 6,35 rakam, medyan 6’ydı ve katılımcıların %80’i 5 ile 7 arasında kaldı. Ters uzam ortalaması 4,61’di; %74’ü 4 ile 6 arasındaydı. Aynı makalede yaş ortalaması 26 olan 30 genç gönüllü düzde ortalama 7,4, terste 5,8 rakama ulaştı.

Sayı dizisi testi IQ’yu ölçer mi?

Hayır. Sayı dizisi, Wechsler zekâ ve bellek ölçekleri gibi klinik bataryaların içindeki alt testlerden biridir; ama tek bir alt test IQ puanı vermez ve bu çevrim içi sayı dizisi testi o ölçeklere göre standartlaştırılmadı. Tek bir şeyi ölçer: birkaç saniye boyunca ne kadar uzun bir rakam listesini aklında tutabildiğini. Akıl yürütme, bilgi ya da zekâ hakkında hiçbir şey söylemez.

“Yedi, artı eksi iki” doğru mu?

Rakamlar için kabaca evet, ama yedi gerçek sınır değil. George Miller 1956 tarihli makalesinde insanların yaklaşık yedi rakamı tekrarlayabildiğini belirtti; bu, Woods ve arkadaşlarının 2011 verilerinde yetişkinlerin çoğunun ulaştığı 5–7 aralığına yakın. Nelson Cowan’ın 2001 tarihli derlemesi, insanların öğeleri parçalar hâlinde gruplaması engellendiğinde kısa süreli belleğin yaklaşık dört parça tuttuğunu buldu; rakam listeleri daha uzağa gider, çünkü insanlar onları gruplar ve içinden tekrarlar.

Ters sayı dizisi neden düzden daha zor?

Ters sırada listeyi aklında tutarken aynı anda onu çevirmen gerekir; yani bu yalnızca depolamaktan fazlasıdır. Woods ve arkadaşlarının 2011’deki 763 yetişkinlik örnekleminde ters uzam düzden ortalama 1,7 rakam kısaydı ve yaşla birlikte hafifçe düşen de düz değil, ters uzamdı.

Çevrim içi sayı dizisi testi ne kadar doğru?

Bu test yaklaşık bir rakamlık payla bir tahmin verir. Karşılaştırma çalışmasındaki 763 yetişkin rakamları saniyede bir tane duyup sesli tekrarladı ve her uzunlukta iki liste aldı; bu test rakamları iki kat hızlı gösterir, sen dokunarak yazarsın ve herhangi bir yerdeki iki hata bir yarıyı bitirir, bu yüzden bir deneme bir rakam düşük çıkabilir. Aynı makalede bir kişinin uzamı bir günden ötekine yaklaşık bir rakam değişti.

Rakam uzamı geliştirilebilir mi?

Evet, bir stratejiyle hem de çok. Ericsson, Chase ve Faloon’un 1980 tarihli çalışmasında SF diye bilinen bir öğrenci, rakamları koşu derecelerine çevirerek 230 saatten fazla çalıştı ve rakam uzamını 7’den 79’a çıkardı. Büyüyen şey gruplama becerisiydi; telefon numaralarının bloklar hâlinde yazılmasının nedeni de bu. Aklında ham hâliyle tutabildiği şeylerin sayısı artmadı.

Az rakam hatırlamak hafıza sorununun işareti mi?

Tek başına değil. Bir denemede kısa çıkan uzam çoğu zaman yorgunluk, dikkat dağınıklığı ya da zor bir listeden kaynaklanır; bu test bir oyundur, tıbbi ya da bilişsel bir değerlendirme değildir. Uzmanlar hafızayı daha uzun, standartlaştırılmış testlerle değerlendirir. Hafızan seni endişelendiriyorsa bir doktorla konuş.

Sayılar nereden geliyor?

Yüzdelikler uzamlarını Woods ve arkadaşlarının (2011) 2. deneyiyle karşılaştırır: Yeni Zelanda’nın Rotorua kentindeki toplum örnekleminden 18–65 yaş arası 763 yetişkin. Makale tek tek puanları değil, ortalamaları ve standart sapmaları verir; bu yüzden oranlar bunlara uydurulmuş bir çan eğrisinden gelir ve makalede verilen oranlarla yaklaşık üç puan içinde örtüşür. O yetişkinler rakamları duyup sesli tekrarladı; burada görüp dokunuyorsun, dolayısıyla karşılaştırma bir tahmindir. Site kendi oyuncularının verilerini yayımlamaz.

Puan nasıl hesaplanır?

İki hatalık merdiven

Her uzunlukta bir liste. Doğru liste seni bir rakam yukarı taşır; ilk hata aynı uzunluğu yeni bir listeyle tekrarlatır, ikinci hata hangi uzunlukta olursa olsun o yarıyı bitirir. 3 rakamlık iki listeyi de kaçırmak 2 puan sayılır.

Yüzdelik

Çalışmanın ortalaması ve standart sapmasıyla (düz 6,35 ± 1,15, ters 4,61 ± 1,22) çizilen, tam rakamlara bölünmüş bir normal eğri. Yüzdeliğin, senden kısa uzamı olan herkesi ve seninle eşit olanların yarısını sayar; 1 ile 99 arasında tutulur.